Wat hield de Hagenaar bezig in 1920?

Aan het einde van een jaar blikken we vaak terug. Dat deden de inwoners van Den Haag honderd jaar geleden ook, toen het einde van het jaar 1920 naderde.

Zo was de mode in 1920 - Canadian Home Journal Wikimedia Commons
Zo was de mode in 1920 - Canadian Home Journal Wikimedia Commons

Sport en verkiezingen

Net als 2020 was 1920 een olympisch jaar. In Antwerpen werden voor het eerst sinds 1912 de olympische spelen gehouden. De spelen van 1916, die waren toegekend aan Berlijn, waren vanwege de oorlog (die wij later de Eerste Wereldoorlog zijn gaan noemen) niet doorgegaan. De oorlog werkte ook nog door in de spelen van 1920, want de verliezende landen van die oorlog, zoals Duitsland en Oostenrijk, mochten niet meedoen.

De officiële affiche van de Zomerspelen van 1920 in Antwerpen - Wikipedia
De officiële affiche van de Zomerspelen van 1920 in Antwerpen - Wikipedia

1920 was ook een jaar met presidentsverkiezingen in de US. Wel aanzienlijk minder spannend dan in 2020. De republikein Warren G. Harding won ruimschoots van de democraat James M. Cox. Alleen ging het drie jaar later wel mis, want Harding overleed toen plotseling. Overigens was 1920 het eerste jaar dat vrouwen in alle staten konden stemmen. In 1919 was een amendement op de grondwet aangenomen, dat uitsluiting van verkiezingen op basis van sekse verbood.

Warren G. Harding - Official White House Portrait - Wikipedia

Voedseldistributie

Nederland was tijdens de Eerste Wereldoorlog neutraal en vocht dus niet mee. Maar de inwoners werden wel geraakt door de voedseltekorten die tijdens deze oorlog ontstonden. Daarom was er een systeem van voedseldistributie ingesteld: het eten ging ‘op de bon’.

Medewerkster van het Centraal Broodkantoor (Alexanderplein 10) met een brood en bonkaart - ca 1918 - Coll HGA

Het tekort was niet gelijk met de wapenstilstand op 11 november 1918 opgelost, dus de distributie liep nog even door. In 1920 was de situatie redelijk hersteld en was alles weer vrij te koop. Wel waren de prijzen nog erg hoog.

Woningnood

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was er een groot tekort aan bouwmaterialen. Daarom waren de prijzen hiervan omhooggeschoten en was de bouwproductie teruggelopen. Op landelijk niveau kreeg minister Aalberse veel kritiek op zijn (gebrek aan) aanpak van dit probleem.

Minister Aalberse spotprent - Delpher

Ook in Haagse kranten waren kritische noten te vinden. Een commentator in de liberale (!) krant ‘Het Vaderland’ schreef: “Onder de bouwondernemers zijn ongetwijfeld krachten die in staat zijn den woningbouw verder te brengen, maar als men particulieren met ’s Rijks geld aan het werk zet, dient men degelijke garanties te vragen, want de particuliere bouwerij is nu eenmaal………… de particuliere bouwerij.”

De overledenen van 1920

De lijst met Haagse ‘Dooden van 1920’ is tamelijk lang. Ik haal er een uit:
Dr. A. Kuyper: achter zijn naam staat in de lijst zijn eretitel ‘minister van Staat’. Waarschijnlijk omdat er niet genoeg ruimte was om aan te duiden wat hij allemaal in zijn leven was: theoloog, journalist, stichter van de Vrije Universiteit, politicus, minister.

De belangstelling bij zijn begrafenis op de begraafplaats Oud Eik en Duinen was dan ook erg groot, zoals te zien is in filmbeelden die op die dag zijn gemaakt. Het afgelopen jaar 2020 was het Kuyper-jaar waarin hij op allerlei manieren is herdacht. Onder andere met een boek over zijn dood en zijn begrafenis. Meer informatie en de link naar de filmbeelden vind je hier.

Graf Abraham Kuyper - Oud Eik en Duinen

Raadsbesluiten

De Haagse gemeenteraad moest ook in 1920 de nodige besluiten nemen. Vanwege de moeilijke financiële situatie van de gemeentefinanciën besloot de raad het telefoon- duinwater en slachttarief te verhogen. Dat was nodig om de uitgaven te financieren, zoals de aankoop van 8 nieuwe automobiel-vuilniswagens. De eerste van dat soort verschenen in 1912 in het Haagse straatbeeld.

Eerste automobiel-vuilniswagen in Den Haag, in het Belgisch Park - 1912 - Coll HGA
Eerste automobiel-vuilniswagen in Den Haag, in het Belgisch Park - 1912 - Coll HGA

Een ander besluit genomen in 1920 dat nog altijd zichtbaar is in o.a. het shirt van ADO Den Haag: De vaststelling van de kleuren der Gemeente in geel en donkergroen. Voor die tijd waren ze geel en zwart.

En om nog eens te benadrukken dat veel dingen in 100 jaar niet veranderen: Ook in 1920 was er een uitgebreide discussie over de hoeveelheid geld die de gemeente aan cultuur zou besteden. De gemeenteraad had besloten dat de subsidie van het Residentie-orkest van ƒ30.000,= naar ƒ45.000,= zou gaan. Echter Gedeputeerde Staten van de provincie Zuid-Holland keurden dat niet goed. Het overzicht in de krant van 31 december 1920 sluit af met “Het laatste woord in deze kwestie is echter nog niet gesproken”.

Wil je meer weten over de geschiedenis van Den Haag? Laat mij een leuke stadswandeling of fietstour samenstellen voor jou, je familie, vrienden of collega’s.

Vind je dit een leuk artikel, deel het via:

Deel op email
Deel op facebook
Deel op whatsapp
Deel op linkedin
Deel op twitter

1 gedachte op “Wat hield de Hagenaar bezig in 1920?”

  1. Annemarie van Hemert- de Wit

    Ook voor u een mooi en gezond 2021.
    Ik geniet altijd erg van de leuke wetenswaardigheden die in de mails staan.
    Volgend jaar hopelijk weer een leuke en interessante stadswandeling onder uw leiding maken.
    Vriendelijke groeten.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top